Dla wielu osób sama myśl o pójściu do sądu wywołuje panikę. Niepewność, formalny język, nieznane procedury – wszystko to może budzić lęk. Warto jednak pamiętać, że sąd to nie miejsce, które ma nas „zastraszać”, ale instytucja powołana do rozstrzygania sporów i ochrony naszych praw.
Zrozumienie, jak działa wymiar sprawiedliwości, daje poczucie kontroli i zmniejsza napięcie. Dlatego tak ważne jest, by nie bać się pytać, szukać informacji i – jeśli trzeba – skorzystać z pomocy prawnika. Wiedza to pierwszy krok do spokoju.
Dla wielu Polaków mieszkających w Belgii kontakt z lokalnym wymiarem sprawiedliwości może być stresujący – nie tylko ze względu na barierę językową, ale też różnice w strukturze sądów. Dlatego warto poznać kilka kluczowych faktów, które pomogą lepiej zrozumieć belgijski system sądowniczy i porównać go z polskim.
Struktura sądów w Polsce obejmuje sądy powszechne, administracyjne, wojskowe i Sąd Najwyższy.
W Belgii sądy rowniez dzielą się na kilka szczebli i dodatkowe specjalizacje:
Sąd pokoju ( Justice de Paix), Sąd policyjny (Tribunal de la Police), Sąd pracy (Tribunal du Travail), Sąd gospodarczy (Tribunal de l'Entreprise), Sąd rodzinny (Tribunal de la Famille), Sądy pierwszej instancji (les Tribunaux de Première Instance).
● Sąd pokoju ( Justice de Paix): rozstrzyga spory cywilne do kwoty 5000 euro, konflikty sąsiedzkie i sprawy dotyczące najmu, (drobne spory cywilne).
W Polsce nie ma sędziów pokoju, instytucja ta została zniesiona w 1938 roku, ale trwają prace legislacyjne nad jej przywróceniem w nowej formie, wzorowanej na rozwiązaniach anglosaskich, które zajmowałyby się prostymi sprawami cywilnymi i karnymi
● Sąd policyjny (Tribunal de la Police): rozpatruje wykroczenia i przestępstwa drogowe (wypadki, naruszenia przepisów ruchu drogowego).
W Polsce istnieje Policja Sądowa, ale nie jest to odrębny system sądów, lecz wyspecjalizowana służba w strukturach Policji, zajmująca się ochroną sądów, prokuratur oraz zabezpieczaniem przebiegu postępowania karnego, zapewniając bezpieczeństwo i porządek w tych placówkach. Jej zadania obejmują m.in. ochronę sędziów i prokuratorów, a jednostki te są zorganizowane w ramach komend Policji.
● Sąd pracy ( Tribunal du Travail): Specjalizuje się w prawie pracy i ubezpieczeniach społecznych (wypadki przy pracy, bezrobocie itp.).
W Polsce nie istnieje sąd pracy jako instytucja odrębna, są to specjalistyczne wydziały działające w ramach sądów powszechnych (rejonowych i okręgowych), które rozstrzygają spory ze stosunku pracy, np. o niesłuszne zwolnienie, mobbing, czy niewypłacone wynagrodzenie. Sprawy te są rozpatrywane przez Wydziały Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, do których można wnieść pozew lub zgłosić żądanie ustnie do protokołu.
● Sąd gospodarczy (Tribunal de l'Entreprise ): Rozstrzyga spory między przedsiębiorstwami oraz niektóre spory między przedsiębiorstwami a konsumentami.
W polskim systemie sądownictwa, Sądy Gospodarcze nie istnieja ale sprawy gospodarcze (między przedsiębiorcami, spółkami, transakcje handlowe) rozstrzygane są w ramach sądów powszechnych (rejonowych, okręgowych, apelacyjnych) w wydziałach gospodarczych, które zajmują się sporem np. o fakturę czy niewywiązanie się z umowy, działając na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego.
● Sąd rodzinny (Le tribunal de la famille) w Belgii jest właściwy w większości spraw dotyczących życia rodzinnego. Spory rodzinne, rozwodowe, zatwierdzanie ugód są rozpatrywane przez wyspecjalizowanych sędziów.
● Sądy pierwszej instancji (les Tribunaux de Première Instance) : sąd powszechny z wydziałami cywilnym, karnym, rodzinnym, ds. nieletnich i wykonawczym.
● Sąd Rejonowy: Rozpatruje większość spraw karnych (np. kradzieże, pobicia), wykroczenia, a także przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego; to najniższa instancja w sprawach karnych.
● Sąd Okręgowy: Jest sądem drugiej instancji dla wyroków rejonowych, ale też sądem pierwszej instancji dla najcięższych przestępstw (np. zabójstwa, zbrodnie).
● Sąd Apelacyjny: Rozpatruje apelacje od wyroków sądów okręgowych, jest sądem drugiej instancji dla spraw okręgowych.
W Belgii Sąd apelacyjny (Cour d'Appel ): rozpatruje wyroki wydane w pierwszej instancji przez sądy pierwszej instancji i sądy policyjne (w sprawach karnych).
Sąd apelacyjny pracy (Cour du travail): rozpatruje w trybie apelacyjnym orzeczenia sądów pracy.
● Sąd przysięgłych (Cour d’Assises): rozpatruje najpoważniejsze przestępstwa (zbrodnie, a nie wykroczenia) i składa się z zawodowych sędziów oraz ławników.
Sąd Najwyższy w Polsce, tak jak w Belgii (Cour de Cassation): Rozpatruje nadzwyczajne środki zaskarżenia, takie jak kasacje, nie rozpatruje spraw merytorycznych, ale sprawdza, czy sądy niższej instancji prawidłowo zastosowały przepisy prawa.
Zrozumienie, do którego sądu należy się zwrócić, może zaoszczędzić czas, pieniądze i stres.
Znajomość lokalnych realiów prawnych to także większe poczucie bezpieczeństwa i pewności siebie.
Trzeba pamietać, ze Sędzia zawsze sprzyja polubownemu rozstrzyganiu sporów na każdym etapie postępowania. Natomiast postawa Adwokata jest kluczowa w obronie/ reprezentowaniu klienta przed sądem.
W Belgii, tak jak i w Polsce, reprezentacja przez adwokata nie zawsze jest obowiązkowa przy składaniu pozwu do sądu, co do zasady można bronić się samodzielnie, ale często staje się ona konieczna w sprawach złożonych, przed niektórymi sądami specjalnymi (takimi jak Sąd Kasacyjny- obligacja adwokacka) lub jeśli sędzia nakazuje to w celu ochrony interesów strony, choć istnieją wyjątki, takie jak reprezentacja przez przedstawiciela związków zawodowych przed sądami pracy. Ważne jest aby wniosek skladany do sądu, musi być odpowiednio zredagowany i zawierać informacje, zgodne z wymogami prawnymi.
Jesli chodzi o Polskę, jest jeszcze mała liczba cudzoziemców, którzy nie znają języka polskiego ale w Belgii osoby, które nie komunikują się w żadnym z języków ofiscalnych/urzedowych kraju, aby móc wypowiedzieć się przed Sądem, muszą skorzystać z tłumacza przysięgłego. W sprawach cywilnych, sądzie policyjnym, rodzinnym, gospodarczym wybiera się samemu tłumacza przysięgłego, natomiast do Sądu karnego lub apelacyjnego, tłumacz przysięgły jest zgłaszany przez Sąd.
Jako prawnik i doradca w zakresie prawa i administracji oferuję kompleksową pomoc w sprawach nagłych i tych codziennych. Towarzyszę moim klientom na każdym etapie postępowania sądowego, jasno tłumacząc ich prawa, obowiązki oraz możliwe scenariusze działania. Dzięki współpracy z doświadczonymi adwokatami w Belgii i Polsce, pomagam również w wyborze odpowiedniego pełnomocnika dopasowanego do charakteru sprawy.
Bezpieczeństwo prawne moich klientów jest moim priorytetem.
Katarzyna Kossakowska
Conseiller juridique et administratif
Avenue Louise 200
1050 Bruksela, Belgia
